شب یلدا یا شب چله، از رسوم کهن ما ایرانیان در شب اول زمستان است. رسم شب یلدا ریشه در فرهنگ و تاریخچه این مرزوبوم دارد و فرصتی است برای دور هم جمع شدن و لذت بردن از لحظات طولانی‌ترین شب سال! رسوم شب یلدا از مهمانی‌ها و دورهمی‌های خانواده و اقوام آغاز می‌شود و تا حافظ خوانی و خوردن هندوانه شب یلدا ادامه پیدا می‌کند. شب یلدا برای ما ایرانی ها، یک مفهوم زیبا و دوست‌داشتنی است تا بیشتر قدر با هم بودن‌ها و لحظات زندگی خود را بدانیم.
با نزدیک شدن به یلدا 1404 همه در تدارک سفره شب یلدا، خوراکی‌ها، تنقلات و تزیین سفره یلدا هستند. فروشگاه همراه دوم نیز در کنار شما است تا هر آنچه را که برای مهمانی شب یلدا نیاز دارید، به آسانی سفارش دهید و درب منزل تحویل بگیرید. از انواع لوازم جانبی موبایل تا هدفون و ایرپاد و پاور بانک که با قیمت‌های مناسب عرضه شده‌اند.

یلدا یعنی چه؟ شب چله یعنی چه؟

ابتدا این سوال پیش می‌آید که شب یلدا چیست؟ واژه یلدا (Yaldā) از زبان سریانی (گویش ارامی میانه) به معنای تولد، زایش و زادروز، گرفته شده است. از آنجا که شب چله تنها چند روز با کریسمس یعنی تولد حضرت عیسی مسیح فاصله دارد، به آن شب یلدا می‌گویند. در قرن اول میلادی، تعدادی از مسیحیان شرقی در قلمرو ساسانیان و اشکانیان ساکن شدند که مسیحیان سریانی از واژه یلدا برای کریسمس استفاده می‌کردند. در گذر زمان رفته رفته این واژه به زبان فارسی نیز راه یافت و همچنان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

فاصله زمانی بین غروب آفتاب ۳۰ آذر تا طلوع آفتاب روز اول دی ماه، شب یلدا است و عنوان طولانی‌ترین شب سال را به خود اختصاص داده است. با نزدیک شدن به شب یلدا، شور و نشاط خاصی در شهر بر پا می‌شود و همه به تکاپو می‌افتند تا خود را برای مهمانی‌ها و رسوم جذاب این شب آماده کنند.

تاریخچه‌ی شب یلدا

ایرانیان از دیرباز برای شب یلدا ارزش خاصی قائل بودند و قدمت برگزاری مراسم شب یلدا به هفت هزار سال پیش باز می‌گردد. در آیین مهر، شب یلدا، شب تولد و ظهور خورشید است و در گذشته، ایرانیان این شب را در دامنه کوه‌های البرز به سر می‌بردند و تا تولد مجدد خورشید در آنجا می‌ماندند. فلسفه شب یلدا از آیین مهر تا دوره زرتشت ادامه‌دار شد و همچنان به عنوان شب تولد خورشید، ارزش زیادی داشت.
در ایران باستان، با رسیدن روز اول دی، پادشاه تاج و تخت را رها می‌کرد و با پوشیدن لباسی مخصوص و سفید رنگ، راهی صحرا می‌شد. بدین ترتیب، خدمتکاران و اطرافیان پادشاه آزاد بودند و در آن روز، همه از پادشاه و مردم عادی، در یک شان و مقام قرار می‌گرفتند. جالب است بدانید که در این روز، ریختن خون از جنگ و کشتار تا حتی کشتن مرغ و گوسفند نیز ممنوع بود و این صلح، به برکت تولد دوباره خورشید از پس شب طولانی سال اتفاق می‌افتد.

آداب و رسوم شب یلدا چیست؟

شب یلدا، از دیرباز آداب و رسوم خاص خود را دارد؛ اما رسم های شب یلدا چیست؟ مراسم شب یلدا به شکل دورهمی اعضای خانواده و اقوام برگزار می‌شود که با رسوم زیر همراه است:
•    قصه گویی: در این شب بزرگ‌ترها یعنی پدربزرگ و مادربزرگ‌ها، قصه‌های کهن فارسی را برای جوان‌تر تعریف می‌کنند؛ قصه‌های مانند حسین کرد شبستری و امیر ارسلان نامدار که قصه‌های با ارزش فارسی هستند.
•    حافظ خوانی و شاهنامه خوانی: گرفتن فال حافظ و خواندن اشعار شاهنامه از دیگر رسوم جذاب شب یلدا است. معمولا یک فرد در خانواده اشعار حافظ و فردوسی را می‌خواند و مابقی به آن گوش می‌دهند.  
•    روشن کردن آتش: در فرهنگ ایران باستان، آتش نماد خورشید است و مردم در این شب با روشن کردن آتش به تاریکی‌ها غلبه می‌کردند و آتش را نمادی از تولد دوباره خورشید می‌دانستند.
•    سفره شب یلدا: چیدن یک سفره مخصوص با تنقلات مختلف، از محبوب‌ترین آداب و رسوم شب یلدا است. در این سفره، انواع میوه، آجیل، شیرینی، تنقلات و دیگر خوراکی‌ها را قرار می‌دهند و آن را تزیین می‌کنند.

رسوم شب یلدا از گذشته تا امروز

امروزه رسم شب یلدا مانند دورهمی‌ها، سفره، حافظ خوانی و دیگر رسوم این شب، مانند گذشته برگزار می‌شود؛ اما با خلاقیت‌های بیشتر! مثلا میوه‌های شب یلدا مانند هندوانه، انار، لبو و… را به شیوه جذابی برش می‌زنند، با گل و برگ تزیین می‌کنند و در سبدها و ظروف زیبا قرار می‌دهند. در نهایت نیز عکس سفره شب یلدا خود را در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌کنند تا لحظات زیبای خود را با دیگر دوستان و عزیزان خود به اشتراک بگذارند.
شب یلدایی عروس نیز از دیگر رسوم این شب محسوب می‌شود. در شب یلدا، خانواده داماد با خرید هدیه‌های مختلف مانند کیف و کفش، لباس، میوه، تنقلات، طلا و… به منزل خانواده عروس می‌روند و ورود عروس جدید را به خانواده خود خوشامد می‌گویند. هدیه‌ها و تنقلات یلدایی عروس را به شیوه زیبایی تزیین می‌کنند که نشان‌دهنده عشق و احترام به عروس است.